Focus op impact & resultaat: “Werk voor jongeren is veel meer dan een besparing voor ons”

In gesprek met: Staf Depla, wethouder Werk, Economie en Beroepsonderwijs in Eindhoven

Veel overheden zijn gewend voor inspanning te betalen: is een jongere begeleid, of niet? Een andere insteek is afrekenen op resultaat: is een jongere nog afhankelijk van een uitkering, of niet? Afrekenen op resultaat klinkt logisch, maar vraagt meer inspanning van gemeenten en de resultaten kunnen vaak pas in latere begrotingsjaren gemeten worden, met als gevolg onzekerheid over de budgetbestedingen. Staf Depla is wethouder van Werk, Economie en Beroepsonderwijs in Eindhoven en werkt 100% pay for success samen met de Buzinezzclub. Bij het Buzinezz Forum leidt hij een denktank getiteld: ‘Social Impact Bonds: focus op impact & resultaat’. We stelden hem vooraf enkele vragen. Wat is de trend voor de toekomst, welke barrières zijn er en hoe kunnen organisaties en gemeenten hierop inspelen?

Staf Depla is wethouder Werk, Economie en Beroepsonderwijs in Eindhoven. Bij het Buzinezz Forum leidt hij een denktank getiteld: ‘Social Impact Bonds: focus op impact & resultaat’. De Gemeente Eindhoven sloot in 2016 een Social Impact Bond met de Buzinezzclub, Start Foundation en ABN AMRO. De Buzinezzclub begeleidt jongeren richting een passende opleiding, baan of ondernemerschap. De aanpak wordt 100% pay for success aangeboden. Pas als gemeenten daadwerkelijk besparen op uitkeringskosten, betalen ze een deel uit aan de investeerders. De Buzinezzclub sloot eveneens een Social Impact Bond met de gemeente Rotterdam (ism. ABN AMRO & Start Foundation) en gemeente Utrecht (ism. ABN AMRO en het Oranje Fonds).

Hoe groot is de groep jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt in uw gemeente?
Los van de aantallen gaat het om de impact. Elke jongere moet de kans krijgen om iets van zijn leven te kunnen maken. Als ze in zo’n vroeg stadium van hun leven uitgesloten worden, dan heeft dat een grote impact. Daarom telt elke stap, die leidt naar werk.

Hoe gaat het nu, met de begeleiding naar werk?
Belangrijk is om met de jongeren zelf aan tafel te raken. We hebben een congres gehouden over de vraag ‘wat is er aan de hand en wat heb je nodig om verder te komen’. De Buzinezzclub biedt een mooie vorm om jongeren serieus te nemen en ze ‘een kontje’ te geven. Sommigen durven weer te dromen van een toekomst, al zijn het maar de eerste stappen.

Ook ouders spelen een rol. Zij projecteren beelden en beïnvloeden hun kind daarmee sterk. Dat is vaak positief, maar ook weleens te voorzichtig om hun kind te behoeden voor nog meer tegenslagen. Het is goed om te kijken naar wat iemand kan, maar ook waar er werk ligt. Bijvoorbeeld in de techniek of industrie in plaats van administratief werk. De rest van het sociale netwerk speelt ook mee. Steeds weer horen ‘het is ons niet gegund’, stimuleert niet en zorgt ervoor dat een jongere zelf ook minder in zijn kansen gelooft.

Hoe kiest een gemeente een partner om jeugdwerkloosheid aan te pakken? Is dat een kwestie van aanbestedingen uitschrijven?
Een gemeente werkt met heel veel partijen in de stad en regio samen om mensen aan het werk te krijgen. Een van de manieren is aanbesteden. Traditionele aanbestedingsregels vereisen dat vooraf de specificaties worden opgesteld. Dat is knap lastig, want de mogelijkheid tot leren en aanpassen tijdens de uitvoering wordt daardoor ingeperkt. En juist die experimenteerruimte hebben we nodig om goed in te kunnen spelen op de arbeidsmarkt. De aanbesteding met de Buzinezzclub viel nog net binnen de oude aanbestedingsregels.

Wat kunnen collega-wethouders leren van uw ervaring?
Sommige gemeenten zien de Social Impact Bond als een makkelijke manier om gratis een interventie in gang te zetten. ‘Baat het niet dan schaadt het niet.’ Mijn advies is: ga bij een gemeente op bezoek die het traject al heeft doorlopen, hoor hoe hun idee is geëvolueerd. En onderzoek welk rendement je van een samenwerking verwacht. Ons kostte dat veel tijd, omdat we moesten nadenken over wat we precies wilden bereiken. Jongeren die al vroeg in het leven beschadigd zijn werf je anders: je vindt ze niet zomaar in de kaartenbakken, maar bijvoorbeeld door buurtteams er alert op te maken.

En de werkwijze binnen de gemeentelijke organisatie professionaliseert. Je maakt zakelijke afspraken: wij nemen de verantwoordelijkheid dat we jongeren aan de Buzinezzclub leveren. Zij stellen terecht eisen aan ons, zodat zij hun prestatie kunnen leveren. Kom je die niet na, dan kost dat geld. Wel wat anders dan de vroegere subsidierelatie! Een commerciële opstelling bij sociale doelstellingen voelt voor sommigen als niet-ethisch. Impliciet lopen mensen daar ook bij ons tegenaan. Ik zie bijvoorbeeld dat het voor jongere ambtenaren makkelijker is er harder aan te trekken – die hoeven er minder aan te wennen.

Wat levert deze aanpak op?
Werk is veel meer dan alleen het hebben van een inkomen. Je hebt collega’s, je wordt gemist als je niet komt opdagen. Je kunt trots zijn dat je voor jezelf kunt zorgen. Dat zijn belangrijke waardes. En er ontstaat een sociale omgeving die de jongeren helpt hun droom te realiseren – en ze realiteitszin bijbrengt. Die ook voor ze klaar staat als iemands plek onverhoopt weg valt. Je wilt niet dat deze mensen terugvallen in een sfeer van de vele afwijzingen.
Het is goed dat Social Impact Bonds een onderdeel worden van het hele ecosysteem en dat we afspraken kunnen maken met bedrijven die jongeren een plek op de arbeidsmarkt willen geven. Hier in Eindhoven hebben we het Collectief040, een netwerk van bijna zeventig bedrijven die zich onder andere hebben verbonden aan deze jongeren.

Op welke vraag wilt u een antwoord vinden op het Buzinezz Forum?
Dat zijn er drie. Ten eerste: wat is de vindplaats van deze jongeren en hoe krijg je ze mee? Ten tweede: hoe zorgen we dat meer ondernemers hieraan mee willen doen, en wat zijn de voorwaarden voor een ondernemer voor een succesvol traject? Ten derde: wat is de waarde van de interventie en hoe voeden we de sociale wereld – gewend aan zachte doelstellingen – op zodat ze zakelijker afspraken kunnen maken?

Reageren

Wilt u reageren op dit artikel? Maak dan gebruik van onderstaand formulier.

  • Naam*
  • E-mailadres*
  • Bericht*